Ta strona wykorzystuje pliki cookies do zapamiętywania spersonalizowanych preferencji. Ustawienia dotyczace plików cookies można zmienić samodzielnie w przegladarce internetowej. Szczegóły na stronie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji.
| Aktualności | Sklep | Księgarnia | Punkty sprzedaży | Wydane gry | Archiwum | Errata | Scenariusze |
| Komentarze do gier | Armagedon | Redakcja | Linki | Pliki do pobrania |
| Forum (english) |
Zamówienia można składać telefonicznie pod numerem 22 867 65 64 lub 502 05 37 36
Komentarze do gier
Pytania i odpowiedzi
Bitwy II wojny światowej
 
Zadaj pytanie
 
Uzupełnienia przepisów
Wrzesień 1939
Bitwy II wojny światowej
Ardeny 1944
 
FAQ
Bitwy II wojny światowej
 

Pytania i odpowiedzi - Bitwy II wojny światowej

1. Niemiecki batalion Panter (siła 13), stojący na wzgórzach, wsparty całym regimentem artylerii polowej (siła 15), atakuje amerykańskie bataliony: Shermanów (10 PS) i piechoty (5 PS), stojące na wzgórzach i walczące bez wsparcia artyleryjskiego. Atak odbywa się przy stosunku sił 1:2 (po wprowadzeniu modyfikatora -2 za wzgórza). Jakie modyfikatory będą mieć zastosowanie?Po wprowadzeniu w życie efektu z tabeli REZULTATY WALKI przystępujemy do obliczania strat po walce według tabeli STRATY PO WALCE; w jaki sposób się tego dokonuje?
Po pierwsze w tym przypadku nie ma znaczenia, z jakiego terenu atak jest przeprowadzany, a istotne jest, w jakim terenie znajduje się obrońca. Modyfikator pancerny za czarne gwiazdki ma zastosowanie tylko wtedy, gdy atakujemy nieumocnione jednostki piechoty niezmotoryzowanej lub zmotoryzowanej, kawalerii, bądź artylerii niezmotoryzowanej lub zmotoryzowanej, broniące się w terenie czystym. Jednak jeżeli na tym samym polu razem z piechotą, artylerią lub kawalerią broni się jednostka pancerna lub posiadająca modyfikator pancerny, to modyfikator za czarne gwiazdki nie ma zastosowania.Ciąg dalszy - patrz odpowiedź na pytanie drugie.

2. [Ciąg dalszy pierwszego pytania] Jakie modyfikatory mają w tej sytuacji zastosowanie?a) +3 za Pantery i -2 za wzgórza i -2 za Shermany, co daje -1 i ostateczny rząd 6-10 - NIE,b) +3 za Pantery i -2 za wzgórza, co daje +1 i ostateczny rząd 16-20 - NIE,c) -2 za wzgórza, co daje rząd 1-5 - NIE.
Kontynuując odpowiedź na pierwsze pytanie, w rozpatrywanym przypadku modyfikator pancerny Panter nie ma zastosowania, po pierwsze ponieważ obrońca stoi na wzgórzach, a nie w terenie czystym, a po drugie ponieważ razem z piechotą broni się jednostka pancerna (czołgi Sherman), co zawsze wyklucza zastosowanie modyfikatora pancernego, nawet gdyby piechota broniła się w terenie czystym. Co oczywiste, nie może mieć tu zastosowanie modyfikator czołgów Sherman, gdyż w rozpatrywanym przypadku mają się one bronić, a nie atakować. Ma więc zastosowanie tylko modyfikator za wzgórza (-2).
Co do ustalania strat na podstawie tabeli STRATY PO WALCE, dokonujemy tego w ten sposób, że oddzielnie ustalamy straty atakującego i straty obrońcy, wykonując dwa oddzielne i niezależne od siebie rzuty:
1) Aby ustalić straty atakującego, obliczamy całkowitą siłę obrońcy, wliczając w to siłę wspierającej artylerii i lotnictwa (w naszym przypadku 15 PS), po czym wprowadzamy modyfikacje za modyfikatory terenowe, za modyfikatory pancerne i inne wymienione w instrukcji w [7.2]. W tak ustalonym rzędzie poszukujemy strat atakującego. W naszym przypadku siła obrońcy wynosi 15 PS i mieści się w rzędzie 11-15 PS, następnie dokonujemy przesunięcia o 2 rzędy w dół - na korzyść obrońcy (modyfikator terenowy - 2 za wzgórza) i otrzymujemy ostateczny rząd: 21-25 PS, w którym poszukujemy strat atakującego.
2) Aby ustalić straty obrońcy, obliczamy całkowitą siłę atakującego, wliczając w to siłę wspierającej artylerii i lotnictwa (w naszym przypadku 13+15 PS, czyli razem 28 PS), po czym tak samo, jak w przypadku ustalania strat atakującego wprowadzamy modyfikacje za modyfikatory terenowe, pancerne i inne wymienione w instrukcji (patrz [7.2]). W tak ustalonym rzędzie poszukujemy strat obrońcy. W naszym przypadku siła atakującego wynosi 28 PS (artylerię także uwzględniamy!), znajduje się więc w przedziale 26-30 PS. Tak uzyskany rząd modyfikujemy o 2 w dół - na korzyść obrońcy (modyfikator terenowy -2 za wzgórza), co daje nam ostateczny rząd: 16-20 - w tym rzędzie poszukujemy strat obrońcy (w rozpatrywanym przypadku).


3. Kto wykonuje rzut kostkami: gracz dowodzący Niemcami czy Amerykanami?
Rzuty dwoma kostkami wykonują obydwaj gracze, każdy by ustalić straty przeciwnika.

4. Czy jednostki zmotoryzowane i pancerne, które nie mogą pokonywać skarp mogą przez nie atakować?
Mogą. Dotyczy to również rzek. W takim przypadku jednostki atakujące (pancerne i zmot.), co do zasady, nie mogą jednak ścigać wycofującego się nieprzyjaciela.

5. Trzy jednostki z różnych pól atakują jedną jednostkę. Dwie spośród atakujących stoją za rzeką (każda posiada 4 PS). Jednostka trzecia posiada 5 PS i atakuje z terenu czystego - nie przez rzekę. Czy w takim przypadku uwzględnia się najsilniejszą jednostkę, jaką jest batalion z 5 PS? Czy też liczy się sumę atakujących przez rzekę wojsk?
W takim przypadku uwzględniamy sumę wszystkich atakujących przez rzekę oddziałów i sumę atakujących bez wpływu rzeki. Wynik jest modyfikowany, jeżeli ilość wojsk nacierających przez rzekę jest większa bądź równa tej, która atakuje bez wpływu rzeki.

6. Czy atakując nieumocnione, znajdujące się w terenie czystym jednostki piechoty nieprzyjaciela przewożone w transporterach opancerzonych uwzględniamy modyfikator "walka z piechotą w terenie czystym" (modyfikator za czarne gwiazdki)?
Modyfikator ten jest uwzględniany jedynie w przypadku ataku na jednostki piechoty zmotoryzowanej oraz niezmotoryzowanej, artylerii zmotoryzowanej oraz niezmotoryzowanej, a także kawalerii. Nie uwzględnia się go w przypadku ataku na piechotę zmechanizowaną (piechota przewożona w transporterach opancerzonych).

7. Czy jeżeli wśród jednostek atakowanej piechoty, nieumocnionej i broniącej się w terenie czystym, znajduje się choćby jeden żeton z 1 PS wojsk pancernych, należy uwzględniać modyfikator "walka z piechotą w terenie czystym"?
Nie uwzględnia się go, jeżeli piechota stoi razem z jednostką pancerną. Wystarczy, że jednostka pancerna posiada choćby jeden punkt siły.

8. Czy prowadząc walkę ogniową (WO) do jednostek stojących na jednym heksie można wybierać oddział, do którego się strzela?
Tak.

9. Czy oddziały, znajdujące się w sytuacji z pkt [34.1.5] dzielą swą siłę zarówno w ataku, jak i w obronie?
Tak. [Uwaga pytanie odnosi się do numeracji z instrukcji B35N (drugie wydanie) - chodzi o przepis mówiący, że oddziały pancerne stojące w lesie oraz w mieście wykorzystują w walce bezpośredniej połowę posiadanych punktów siły].

10. Czy w przypadku jednostek fortecznych, znajdujących się w umocnieniach wzmacniana jest siła artylerii (w tym przeciwpancernej), moździerzy i sztabu?
Przepis ten dotyczy jedynie jednostek piechoty, saperów i ckm-ów. Analogicznie należy rozpatrywać inne modyfikacje jednostek fortecznych.

11. Czy samobieżna lekka artyleria przeciwlotnicza działa jak ckm zmotoryzowany, czy jak ckm niezmotoryzowany?
Działa jak ckm zmotoryzowany.

12. Czy możliwe jest ostrzelanie lotnictwa rozpoznawczego przez artylerię przeciwlotniczą?
Tak. Artyleria p-lot. nie ponosi żadnych strat przy ostrzale.

13. Wiadomym jest, że zabroniony jest wspólny atak jednostek należących do dwóch różnych korpusów. A co, jeżeli po zakończeniu fazy ruchu jednostki z dwóch różnych korpusów znajdą się w strefie kontroli tego samego oddziału nieprzyjaciela?
W takiej sytuacji atakują tylko jednostki jednego korpusu (dowolnie wybranego przez atakującego). W praktyce taka sytuacja zdarzała się bardzo rzadko. By tego uniknąć (dochodziło wtedy, do ostrzelania przez pomyłkę władnych wojsk), ustalano ściśle przestrzegane linie rozgraniczenia armii, korpusów, dywizji itd.

14. Czy oddziały dywersyjne mogą przechodzić przez pola znajdujące się we wrogich strefach kontroli ?
Tak, nie ponoszą przy tym dodatkowych kosztów w PR.

15. Czy w przypadku zniszczenia lotniska, samoloty na nim bazujące ulegają eliminacji?
Tak, jeżeli w chwili "niszczenia" na nim stacjonowały.

16. Jak "działa" artyleria w obronie?
Jeżeli artyleria wspiera własne wojska w fazie obrony, to używa do tego połowy posiadanych PS (zaokrąglając w górę). Sumuje się wtedy wszystkie użyte artylerie i dzieli się ich łączną siłę przez 2. Zatem, jeżeli posiadamy cztery jednostki artylerii o sile 5 PS każda, to wspieramy obronę 10 PS. Jeżeli posiadamy 3 jednostki, każda o sile 5 PS, to do wsparcia obrony używamy 8 PS. Zabroniona jest następująca interpretacja: cztery jednostki po 5 PS każda, to oznacza cztery jednostki po 3 PS każda (w obronie), co daje w sumie 12 PS. W ten sam sposób artyleria polowa zmotoryzowana oraz niezmotoryzowana wspiera obronę, gdy jest atakowana bezpośrednio i broni się na polu razem z inną jednostką, nie będącą artylerią polową zmotoryzowaną ani niezmotoryzowaną.

17. Czy w fazie lotniczej można nie rozmieszczać swoich jednostek lotniczych na planszy i pozostawić je na lotniskach?
Tak.

18. Czy artylerię użytą do walki należy ujawniać?
Trudno ostatecznie przesądzić optymalną regułę. W trakcie działań wojennych odpowiednie pododdziały zajmowały się lokalizacją ostrzeliwującej artylerii (jej namierzaniem). Gdyby to uwzględnić to należałoby pokazywać własną artylerię. Wiemy jednak, że działa były po oddaniu strzałów przemieszczane, a więc ich poprzednia lokalizacja najczęściej okazywała się nieaktualna. Można zatem przyjąć, że to czy pokazujemy artylerię czy nie zależy przede wszystkim od umowy zawartej przed grą. Pamiętajcie, że nie można przy tym oszukiwać (markować obecności artylerii). Jeżeli gracze inaczej się nie umówili, należy przyjąć, że artylerii nie trzeba ujawniać.

19. Czy przy ostrzeliwaniu lotnictwa przez artylerię przeciwlotniczą ujawniamy jednostki ostrzeliwujące?
Tak.

20. Czy można forsować z marszu małe rzeki jednostkami artylerii zmotoryzowanej?
Tak.

21. Sztaby według przepisów są uznawane za jednostki zmotoryzowane, czyli powinno się móc prowadzić do dowództw Walkę Ogniową, jednak nie podano, ile w takim razie mają one pancerza. Ile pancerza mają dowództwa?
Dowództwa są zmotoryzowane w tym sensie, że poruszają się tak, jak jednostki zmotoryzowane, jednak nie można prowadzić WO w stosunku do dowództw.

22. Czy artyleria może wspierać własną obronę (jednostek sojuszniczych) oraz w tym samym etapie wspierać atak jednostek sojuszniczych?
Artyleria w danym etapie może tylko jeden raz prowadzić ostrzał artyleryjski (patrz [12.1.5]). Nie może zatem w tym samym etapie wspierać obrony i wspierać natarcia (ataku).

23. W scenariuszu "Krwawa Omaha" podane są wyjściowe pozycje Niemców, a nie ma podanych pozycji Amerykanów. Czy domysł, że scenariusz Amerykanie zaczynają na polach plaży Omaha, mając maksymalnie po 24 PS na polu w pierwszym etapie 6 czerwca jest słuszny?
Amerykanie są już na plażach w sile 40 PS każdej dywizji w pierwszym etapie 6 czerwca.

24. Czy posiłki dla Amerykanów pojawiają się na plaży Omaha podczas fazy desantu morskiego, czy podczas fazy ruchu?
Pojawiają się podczas fazy desantu morskiego.

25. Czy nie można wprowadzić nowego typu terenu: bocage, który ma takie własności jak teren czysty na mapach do Omahy, czyli poruszające się po nim jednostki rozpoznawcze, zmotoryzowane oraz pancerne wydają 2 PR w ciągu dnia i 3 PR w nocy? W obecnej sytuacji czołgi nadal mają swoje przesunięcia podczas walki z piechotą w tym terenie (modyfikator pancerny za czarne gwiazdki), a w rzeczywistości chyba tak nie było, bo teren był doskonały do obrony.
W grze NORMANDIA wszystkie pola tzw. "czyste" poryte są żywopłotami i poruszanie się po nich jest ograniczone tak, jak napisał Jakub i jak wynika to z opisów zamieszczonych m. in. na planszy. W grze NORMANDIA nie mają zastosowania modyfikatory pancerne za czarne gwiazdki, oraz nie ma w niej walki ogniowej na odległość 2 pól, chyba że zarówno strzelający, jak i ostrzeliwany stoją na wzgórzach, a pomiędzy nimi znajduje się pole innego rodzaju niż wzgórza.

26. Ponieważ pojawia się wiele pytań dotyczących grenadierów pancernych i alianckich wojsk zmechanizowanych ustalamy, co następuje:
1. 1) Piechotą zmechanizowaną są te jednostki piechoty, na których żetonie widnieje transporter opancerzony albo żołnierz i transporter opanc., w szczególności niemieccy grenadierzy pancerni oraz oddziały alianckie przewożone w Half Truck'ach. Oddziały te, mimo faktycznej mniejszej liczebności w ludziach, ze względu na bogate wyposażenie w ciężką broń maszynową, moździeże, artylerię i opancerzone pojazdy wsparcia były znacznie silniejszymi jednostkami niż liniowe bataliony w dywizjach piechoty. Jednostki piechoty zmechanizowanej należy zaliczać do jednostek zmotoryzowanych (wg podziału przeprowadzonego w [1.2]), jednak ze względu na swoją specyfikę posiadają one pewne cechy wojsk pancernych.
2) Piechotą zmotoryzowaną są te jednostki piechoty, na których żetonie widnieje żołnierz i ciężarówka.
3) Piechotą niezmotoryzowaną są te jednostki piechoty, na których widnieje jedynie żołnierz.Przepisy szczególne mogą zaliczać do piechoty zmotoryzowanej bądź niezmotoryzowanej także inne, nie odpowiadające powyższym definicjom jednostki.
2. Piechota zmechanizowana, w przeciwieństwie do innych rodzajów piechoty, może być ostrzeliwana w walce ogniowej (WO).
3. Jednostki piechoty zmechanizowanej posiadają modyfikator pancerny +1 (WzP - czarne gwiazdki).
4. Przepisy szczególne dotyczące piechoty, jeżeli nie stanowią inaczej, mają zastosowanie także do jednostek piechoty zmechanizowanej.
5. Standardowa ruchliwość jednostek piechoty zmotoryzowanej powinna wynosić 8 PR, a jednostek piechoty zmechanizowanej 10 PR.

Odnosząc się do najczęściej pojawiających się pytań należy stwierdzić, że:
1) Z faktu, że oddziały piechoty zmechanizowanej są jednostkami zmotoryzowanymi wynika, że stojąc w mieście wykorzystują całą posiadaną siłę, a nie tak, jak jednostki pancerne - połowę posiadanych punktów siły.
2) Z punktu 4-tego (patrz wyżej) wynika m.in., że ckm-y i strzelcy wyborowi oddziałują także na jednostki piechoty zmechanizowanej.Powyższe ustalenia są nadrzędne w stosunku do przepisów instrukcji B35N i do "Falaise 1944", a także w stosunku do przepisów wszystkich instrukcji wydanych wcześniej niż "Falaise 1944"; w razie sprzeczności przepisy tu zamieszczone uchylają stosowanie przepisów zamieszczonych w tamtych instrukcjach.


27. Czy w grze "Kasserine 1943" szlaki pustynne mają taki sam wpływ na ruch jak drogi?
Szlaki pustynne nie są ścisłym odpowiednikiem dróg. Poruszając się wzdłuż nich, oddział wydaje 1 punkt ruchu za każde przebyte pole.

28. Czy w grze "Kasserine 1943" przez wadi można przeprowadzać linię zaopatrzenia, czy należy je traktować tak, jak małe rzeki?
Ponieważ jednostki zmotoryzowane mogą pokonywać wadi zaledwie kosztem 1 dodatkowego punktu ruchu i nie dają one w walce, jako krawędź, żadnego modyfikatora na korzyść obrońcy, można przeprowadzić przez nie linię zaopatrzenia.

29. Czy oddziały saperów mogą chodzić po górach?
Tak, kosztem 4 PR, chyba że ruchliwość oddziału saperów wynosi 5 PR - wtedy należy przyjąć, że saperzy są jednostką niezmotoryzowaną i poruszają się jak piechota niezmotoryzowana (po górach kosztem 3 PR). Jednak co do zasady saperzy są jednostką zmotoryzowaną.

30. Czy lotnictwo szturmowe może wspierać atak z zaskoczenia oddziałów rozpoznawczych?
Nie może. Atak z zaskoczenia jest szczególnym rodzajem ataku, możliwym do przeprowadzenia tylko przez oddziały rozpoznawcze, w tym jednostki motocyklowe (jednostki motocyklowe zawsze są oddziałami rozpoznawczymi), i nie mogą w nim brać udziału innego rodzaju jednostki (pkt [11.2.2]). Do ataku z zaskoczenia odpowiednio stosuje się przepisy o walce w marszu, co odnosi się zwłaszcza do procedury walki w marszu. Odpowiednie stosowanie oznacza, że stosuje się te przepisy w sposób zmodyfikowany, wynikający z właściwości ataku z zaskoczenia; nie stosuje się ich wszystkich automatycznie. Lotnictwo szturmowe nie może wspierać ataku z zaskoczenia, gdyż samo jego pojawienie się w rejonie walki zaalarmowałoby obrońców i spowodowało fiasko zaskoczenia. Ponadto zachodzi analogia między walką w marszu a nocnym atakiem komandosów, polegająca na tym, że obie te formy walki wykonywane są jedynie przez specjalnie do tego przygotowane oddziały. Podobnie, jak przy nocnym ataku komandosów, udział w starciu innych jednostek niż komandosi powoduje, że gracz nie może stosować modyfikatora za nocny atak komandosów (modyfikator +4) i w ogóle takiego starcia nie można nazwać nocnym atakiem komandosów, tak i w przypadku ataku z zaskoczenia udział lotnictwa w walce jest niemożliwy, jeśli ta walka ma być atakiem z zaskoczenia.

31. Jakie modyfikatory mają zastosowanie w tabeli STRATY PO WALCE?
Wszystkie modyfikatory (modyfikacje) mające zastosowanie w tabeli STRATY PO WALCE zostały opisane w punkcie [7.2.1] - w "Falaise 1944" (w "El-Alamein 1942" w punkcie [7.2.3] - nastąpiła zmiana numeracji). A contrario, inne, nie wymienione tam modyfikatory czy modyfikacje nie mają zastosowania do tej tabeli. Przepis ten reguluje także, w jaki sposób oddziałują na straty wskazane tam modyfikatory; ułatwić zrozumienie ich działania mogą dwa zamieszczone pod tym przepisem przykłady.

32. Odpowiedzi na pytania dot. rodzajów terenu w "Kasserine 1943" odnoszą się także do innych gier "pustynnych", zwłaszcza do "El-Alamein 1942".

33. W jakiej kolejności wprowadza się modyfikacje? Kto decyduje o kolejności uwzględniania modyfikatorów? W jakiej kolejności zaokrągla się liczby, gdy mamy kilka przepisów mówiących o konieczności dokonania zaokrąglenia?
Jeśli występuje sytuacja, w której musimy zastosować kilka modyfikacji (bądź modyfikatorów) i/lub kilka razy zaokrąglić, a kolejność tych czynności może spowodować, że osiągniemy różne rezultaty końcowe, wskutek nieuwzględnienia wszystkich modyfikacji lub zaokrąglenia po dokonaniu jednej z czynności, a przed dokonaniem drugiej, należy:
1) uwzględniać modyfikatory/modyfikacje w takiej kolejności, aby uwzględnić je wszystkie,
2) zaokrągleń dokonywać na końcu.


34. Czy można kontratakować (przesuwając oddział o 1 pole) jednostkę umocnioną, która nie zamierza z nikim walczyć?
Według punktu [8.1.3] instrukcji ("El-Alamein 1942"): "Celem przeprowadzania kontrataków jest w szczególności zmuszenie przeciwnika do rozproszenia własnych sił i ewentualnego zaniechania własnego natarcia bądź odzyskanie utraconych pozycji. [...]". Postawione pytanie dotyczy szerszego problemu, mianowicie: kiedy można wykonać kontratak? Dotychczasowa (oficjalna) praktyka na Armagedonie była taka, że kontratak można było wykonać także jeżeli oddział kontratakowany był jednostką umocnioną i nie zamierzał z nikim walczyć. Obecnie wyżej cytowany przepis jest w znacznej mierze dostosowany do tej praktyki. Wymienia on najczęściej występujące i typowe sytuacje, w których niewątpliwie można przeprowadzić kontratak. Jednocześnie słowo "w szczególności" wskazuje, że nie są to jedyne dopuszczalne sytuacje, w których kontratak może być przeprowadzony; przepis jest pod tym względem elastyczny.

Samo pojęcie "kontratak" znaczy atak mający uniemożliwić bądź przynajmniej utrudnić atak przeciwnika albo atak mający prowadzić do odzyskania niedawno utraconych pozycji - takie rozumienie potwierdza treść punktu [8.1.3]. W bardzo różny i niekiedy złożony sposób można przeciwdziałać atakowi przeciwnika. Sam atak należy również rozumieć możliwie najszerzej - jako atak należy traktować zwłaszcza także samodzielny ostrzał artyleryjski oraz współdziałanie z atakującymi jednostki, która nie uczestniczy w starciu, ale blokuje swoją strefą kontroli drogę ucieczki przeciwnika.

W literaturze historycznej mówi się o oddziałach polskiej piechoty, które w bitwie pod Olszynką Grochowską (czy Grochowem) w 1831 r. kontratakowały w celu odzyskania utraconej pozycji - w tym przypadku tego lasku tj. "Olszynki". Olszynka wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk, dlatego jest to dobry przykład do zaobserwowania użycia tego określenia. Ogólnie, często rozumiane jest ono szeroko. Kontynuując wątek lingwistyczny warto zauważyć, że podobnym do "kontrataku" określeniem jest słowo "kontrofensywa". Można mówić np. o kontrofensywie wojsk radzieckich pod Stalingradem w 1942 r., która ostatecznie doprowadziła do zamknięcia w kotle wojsk niemieckich, atakujących to miasto. Zwróćmy uwagę, że w tym przypadku głównym obiektem ataku nie były wojska atakujące Stalingrad, ale stojące na skrzydłach 6 Armii gen. Paulusa, które raczej biernie utrzymywały swoje pozycje zapewniając ciągłość frontu - pod tym względem istnieje podobieństwo (oczywiście różna jest skala) do sytuacji przedstawionej w pytaniu.

Jak wspomniałem wyżej, znaleźć można sytuacje, w których oddział bezpośrednio nie walczy, ale pośrednio uczestniczy w ataku. Zgodnie z pkt [12.6.3] samodzielny ostrzał artyleryjski można wykonać na oddziały znajdujące się w odległości 2 pól od własnej jednostki - zatem taka sojusznicza jednostka pośrednio uczestniczy w ataku (tutaj ostrzale); jej obecność jest warunkiem koniecznym przeprowadzenia ostrzału. Drugim wymienionym przypadkiem była sytuacja, gdy oddział nie uczestniczący w walce bezpośredniej blokuje swoją strefą kontroli drogę ucieczki uczestniczącego w walce bezpośredniej przeciwnika. Najczęściej trudno odróżnić jaką rolę taktyczną ma spełniać dany oddział przeciwnika, przede wszystkim dlatego że oddziały obu stron są zamaskowane. Trudno kontratakującemu oceniać, co zamierzał z danym oddziałem zrobić przeciwnik, gdyż nie zna on zamiarów przeciwnika, może się ich jedynie domyślać. Z kolei przeciwnik kontratakującego nie do końca jest w stanie ocenić, czy kontratak na danym odcinku nie jest próbą jakiegoś szerszego związania walką jego sił w tym rejonie - podobnie, jak w przykładzie ze Stalingradem. Samo wyodrębnienie kryteriów oddzielenia sytuacji, kiedy wolno wykonać kontratak na nie zamierzającego atakować przeciwnika od tych, kiedy nie wolno, jest także skomplikowane i ocena tego w grze byłaby często względna. Jeżeli jest tylko kilka jednostek w danym rejonie, odróżnienie może wydawać się proste, ale jeśli będzie ich więcej, sprawa z reguły będzie skomplikowana. Powinny być przy tym takie same rozwiązania przy dużej, jak i przy niewielkiej liczbie jednostek. Jeśli chcielibyśmy wprowadzić dwa rozwiązania dla dużej i dla małej liczby jednostek, zaokrągleniem i przedmiotem sporów stanie się sama granica, od której stosuje się jedno rozwiązanie zamiast drugiego.

Podsumowując, najlepiej utrzymać rozwiązanie, takie, jakie jest w praktyce, czyli kontratakować można także nie atakującego i nie zamierzającego z nikim walczyć przeciwnika. Generalnie należy przyjąć, że kontratakować można każdy oddział znajdujący się w odległości 2 pól od jednostki, która zamierza wykonać kontratak. Takie rozwiązanie jest najprostsze i najbardziej grywalne. Kontratak na nie zamierzającego atakować przeciwnika jest podobny do walki w marszu pod tym względem, że umożliwia przełamanie pozycji wroga w jego fazie walki, a następnie wykonanie dalszego ataku na cofającego się przeciwnika we własnej fazie walki. Kontratak jest sformalizowaną instytucją, która niekoniecznie musi spełniać tylko pierwotnie przypisywaną jej rolę. Mimo to nie wykluczałbym, że kiedyś nastąpi wyodrębnienie tych sytuacji, w których kontrataku wykonać nie wolno - punkt [8.3.1] jest elastyczny.

35. Czy oddział, na którego żetonie znajduje się żołnierz z ckm-em i ciężarówka, to ckm zmotoryzowany, czy ckm niezmotoryzowany?
Jest to ckm niezmotoryzowany. Cechą ckm-u zmotoryzowanego jest jego "samobieżność" - analogicznie, jak w przypadku artylerii samobieżnej, możliwość poruszania się i jednocześnie prowadzenia ostrzału decyduje, o tym, że taki ckm jest skuteczny w ataku (patrz [35.1.3], [9.1.5] i definicje rodzajów artylerii w rozdziale 12.0 - analogia). Nie wprowadzono kategorii ckm-ów samobieżnych, gdyż ckm-y zmotoryzowane i niezmotoryzowane mają te same właściwości - stąd taki podział.


[R.K.]